سیدمحمد حسینی وزیر پیشنهادی فرهنگ و ارشاد اسلامی برنامه‌های خود را با عنوان «فرهنگ و هنر متعالی» به مجلس ارائه کرد. به گزارش فارس، این برنامه‌ پیشنهادی با عنوان «فرهنگ و هنر متعالی» که هفته گذشته در نشست افطار «سیدمحمد حسینی»‌ با هنرمندان نیز در اختیار آنها قرار گرفت، به شرح زیر است:

مقدمه:
هفت هزار سال پیشینیه فرهنگی و تمدنی مردمان این دیار در بیشتر رشته‌های فرهنگی – هنری مانند هنر نمایشی، نگارگری، موسیقی، شعر و ادبیات؛ فرهنگ و هنر را به عنوان یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های ایران اسلامی درآورده است. ادبیات عرفانی و معنوی: حافظ وسعدی، خیام و مولانا و آئین‌‌هایی چون تعزیه، پنجره‌های جدیدی به سوی دنیای سرگشته و خسته از مادی‌گری گشوده و نگاه جانیان را به سوی سرزمین خورشید معطوف نموده است.

انقلاب اسلامی ایران رنسانس فرهنگ و هنری اصیل و معنوی بود و بی‌تردید یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این انقلاب بزرگ و شکوه‌مند بازگشت به خویشتن خویش در عرصه‌های فرهنگی و هنری است. احیای موسیقی اصیل و معنویت‌گرا، گسترش‌ هنرهای تجسمی (نگارگری، گرافیک، نقاشی، عکاسی و ...) با رویکرد اصیل، زنده شدن زبان، شعر وادبیات فارسی، توسعه سینمای مولد و ظرفیت‌های عظیم این حوزه، جلوه‌ای از رنسانس فرهنگی در ایران پس از انقلابی اسلامی است. در وضعیت کنونی، به رغم تلاش قابل تقدیر و مناسبی که در سال‌های اخیر صورت گرفته، نابسامانی‌های زیادی در عرصه‌های گوناگون فرهنگی- هنری دیده می‌شود اعم از:

1- کم‌توجهی به تناسب ساختار وزارتخانه با تحولات و نیازهای فرهنگی و هنری روز
2- ضعف در کادرسازی فرهنگی و هنری در حوزه‌های مختلف فرهنگ و هنر
3- عدم بهره‌گیری مناسب از ظرفیت‌های بومی و تنوع فرهنگی ایران
4- عدم انتقال دغدغه‌های فرهنگی دولت به هنرمندان و مردم
5- کم‌توجهی به ایجاد فضای نقد و مفاهمه در حوزه فرهنگی و هنری
6- غلبه روحیه انفعالی بر امور فرنگی و هنری به جای برخورد فعال و همراه با ابتکار عمل
7- عدم بهره‌گیری مناسب از ظرفیت هنرمندان برای اهداف عالی نظام با بها دادن به شخصیت کنش‌گر هنرمند
8- عدم توجه به توسعه زیرساخت‌های فرهنگ و هنر مخصوصا سینما و تئاتر
9- عدم توجه به سودآور نمودن فعالیت‌های فرهنگی و هنری
10- عدم ارتباط موثر با سایر سازمان‌ها و نهادهای فعال در عرصه فرهنگ و هنر مانند وزارت علوم، سازمان صدا و سیما و شهرداری‌ها
11-کافی نبودن حمایت‌های مالی و بیمه‌ای از فعالان عرصه‌های فرهنگ، هنر و محصولات فرهنگی و هنری
12- عدم تناسب منابع بودجه و نیروی انسانی با ماموریت‌ها، اهداف و وظایف وزارت متبوع
13- ضعف در جریان‌سازی فرهنگی و هنری
14- ضعف در شکل‌دهی پاتوق‌های فرهنگی به منظور تبادل‌نظر بین هنرمندان و اندیشمندان و انتقال تجربیات پیشکسوتان
15- ضعف در چهره‌سازی فرهنگی و هنری عناصر متعهد در داخل و خارج از کشور
16- نگرش غیرعلمی و حاشیه‌ای به فرهنگ در سطوح نخبگان و توده جامعه
17- نادیده گرفتن ظرفیت‌های فراوان فرهنگی و هنری دفاع مقدس و هنر دینی برای انتقال ارزش‌های معنوی و انقلابی
18- ضعف فراوان در عرصه ادبیات داستان به ویژه رمان
19- عدم آگاهی از نیازهای مصرف‌کنندگان و در نتیجه تولید و ترجمه آثار بی‌ارتباط با نیازهای جامعه
20- تولید آثار ضعیف، تکراری و کم‌ارزش
21-غلبه تصدی‌گری به جای واگذاری فعالیت‌ها به سازمان‌های پایین‌دستی و بخش غیردولتی.

این‌گونه ضعف‌ها و نابسامانی‌های ناشی از آن، به رغم وجود ظرفیت‌های عظیم فرهنگی و هنری در کشور، بیانگر مظلومیت مقوله فرهنگ است. بنای سیاست‌گذاری فرهنگی در داخل کشور هنوز گرفتار شالوده آزمون و خطاست و فرصت‌های مغتنم داخلی وبین‌المللی هم‌چنان دستخوش تزلزل است. بر این اساس دهه چهارم انقلاب اسلامی بایستی، عرصه پیش‌آهنگی «فرهنگ و هنر متعالی» و دهه «دیپلماسی فرهنگی» باشد و سیاست‌های توسعه‌ای کشور از صافی فرهنگ و هنر عبور نماید و افق «مهندسی فرهنگی» چشم‌اندازآینده روشن نظام قرار گیرد.

با چنین رویکردی، انتخاب راهبردها و سیاست‌های فرهنگی و هنری متناسب با انتظارات جامعه اسلامی، آرمان‌های امام و منویات مقام معظم رهبری و اولویت‌های ریاست محترم جمهوری، الزامات سند چشم‌انداز 20 ساله،‌سیاست‌های ابلاغی برنامه پنجم توسعه، و مصوبات شورایعالی انقلاب فرهنگی طرح‌ریزی شده است. بر همین اساس،‌برنامه‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تاکید بر چارچوبی چهارساله به محضر مبارک مجلس شورای اسلامی عرضه می‌شود تا در صورت تایید، نقشه راه مدیریت و مهندسی فرهنگی کشور باشد. بدیهی است هدف‌گذاری این وزارتخانه «ظرفیت‌سازی برای ارتقاء جایگاه ایران در حوزه‌های مختلف فرهنگی وهنری برای دستیابی به رتبه‌ برتر منطقه‌ای و کسب موقعیت مناسب در سطح جهانی» است.

سیاست‌های کلان فرهنگی

1- نهاینه کردن ارزش‌های انقلاب اسلامی بر پایه مکتب فکری و سیاسی امام راحل و رهبر معظم انقلاب اسلامی
2- نشر و تقویت اخلاق‌ اسلامی و فضائل انسانی بر پایه دین ‌مداری و فرهنگ‌دینی
3- فراگیرسازی آموزه‌ها،‌آرمان‌ها و عناصر فرهنگ ایرانی – اسلامی در جامعه و تربیت فرهنگی و سیاسی آحاد جامعه بر این اساس
4- بسط آگاهی‌ها و فضایل اخلاقی در میان اقشار مختلف مردم و زمینه‌سازی اقدامهای لازم برای اعتلای معرفت دینی و توسعه فرهنگ قرآنی
5-تثبیت جایگاه، نقش و ضرورت اتکا بر اندیشه و مهدویت در جامعه
6-تبیین و ارائه الگوهای مطلوب حیات طیبه فردی – اجتماعی بر پایه آموزه‌های اسلام ناب
7-معرفی انقلاب و نظام اسلامی به سایر ملل جهان و ارائه ارزش‌های متعالی آن
8-تبیین وتاکید بر مولفه‌های هویت ایرانی – اسلامی بر پایه میراث تمدنی، مشاهیر و مفاخر ایرانی و اسلامی
9-تقویت ارزش‌های دینی، روحیه عزت‌طلبی و خودباوری ملی با هدف افزایش امیدواری و نشاط فردی و اجتماعی و ارتقاء احساس استقلال فرهنگی
10- تثبیت و تحکیم احساس هویت دینی، فردی، اجتماعی، سیاسی و ملی در ذهن آحاد مردم ایران
11- تقویت نهاد خانواده و جایگاه زن در آن و ممانعت از گسست نسل‌ها
12-تقویت زیرساخت‌های انسجام و همبستگی ملی برای مقابله با عوامل موثر در گسست‌های هویتی، اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی
13-ایجاد زمینه‌های مناسب نقد منصفانه فرهنگی و هنری، طراوت و شادابی بخشیدن به فضای نقد دلسوزانه و اصلاح‌گرایانه
14-تقویت، احیا و بازسازی عناصر تمدن نوین ایرانی – اسلامی و الگوسازی آن برای جهانیان

راهبردها

الف) فرهنگی – هنری

1- فراگیرسازی اندیشه‌ها و آرمان‌های حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری از طریق ابزارهای مختلف فرهنگی و هنری
2- ترویج فرهنگ و هنر «رسالت‌مدار» و متعهد در برابر نگاه مدرن «هنر برای هنر»
3-استفاده از ظرفیت عظیم فرهنگی و هنری به ویژه بهره‌گیری از ظرفیت انتقال مفاهیم دفاع مقدس و هنر معنویت‌گرا برای اشاعه ارزش‌های ایرانی – اسلامی
4- جهت‌دهی هنرهای مدرن به سوی اصالت‌های اسلامی و ایرانی و تلاش برای جمع میان سنت و مدرنیته در این عرصه مهم
5- توجه بیشتر به هنرهای اصیل ایرانی و اسلامی مانند: نگارگری، تذهیب، نقالی و پرده‌خوانی، ‌هنرهای آئینی، تعزیه و ...
6- لحاظ کردن تنوع حوزه فرهنگ و هنر در سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اجرا با توجه به تنوع فرهنگی و قومیتی در کشور
7- استفاده از ظرفیت بی‌نظیر تنوع آئین‌های قومی در ایران برای ایجاد همبستگی اجتماعی قومیت‌ها
8- «اشرافیت‌زدایی» از عرصه فرهنگ و هنر با ترویج هنرهای مردمی، ساده و کم‌هزینه قابل اجرا در سراسر کشور و با حضور گسترده مردم
9- تقویت نقش شورای فرهنگ عمومی در وحدت بخشی به سیاست‌گذاری فرهنگی و همسوسازی مقررات و قوانین فرهنگی و هنری با اهداف عالیه نظام جمهوری اسلامی
10-تهیه طرح‌ها و برنامه‌های اجرایی به منظور توسعه و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه
11- تبدیل دغدغه دولت در امر فرهنگ و هنر به دغدغه هنرمندان، نخبگان و مردم
12- مشارکت دادن جامعه فرهنگی و هنری در فرآیند تصمیم‌سازی در حوزه فرهنگ‌،‌ هنر و سیما
13- مشارکت‌دهی نهادهای عمومی در حوزه فعالیت‌های فرهنگی هنری همسو با نیازهای مخاطب و اهداف نظام
14- سرمایه‌گذاری برای ایجاد فضای مفاهمه، نقد منصفانه بین نخبگی در حوزه فرهنگ و هنر با هدف هم‌گرایی
15- ایجاد پیوند عمیق بین آ‏فرینش‌های هنری و نیازهای واقعی جامعه به ویژه تولیدات بصری برای دانش‌آموزان و دانشجویان
16- «تمرکززدایی» در اجرای برنامه‌های فرهنگی و توزیع عادلانه‌تر امکانات فرهنگی و هنری در سراسر کشور با بسیج کلیه ظرفیت‌های موجود
17- تلاش برای استفاده از ظرفیت همه وزارتخانه‌ها و دستگاه‌ها برای گسترش فعالیت‌های فرهنگی و هنری و ایجاد نشاط اجتماعی سالم و هدفمند
18- سازماندهی وضعیت جامعه فرهنگی و هنری اعم از اندیشمندان و هنرمندان و تلاش برای ایجاد امنیت شغلی
19- شناسایی، تربیت و بکارگیری نیروهای متعهد فرهنگی و هنری در مراکز تصمیم‌گیری و مدیریتی و حوزه‌های مختلف فرهنگی و هنری
20- تسهیل و ساماندهی فرآیند صدور مجوز موسسات و تولیدات فرهنگی و هنری
21- تدوین و اجرای طرح بهره‌مندی اشخاص حقیقی و حقوقی از تسهیلات ویژه برای توسعه صنایع خلاقه در بخش فرهنگ
22- افزایش سرانه دسترسی به کتابخانه‌های عمومی در راستای دسترسی آسان و متناسب به منابع فرهنگ مکتوب
23- استفاده از تمام ظرفیت‌ها و تجربیات فعالان حرفه‌ای عرصه کتاب
24- کمک به افزایش جایگاه معنوی شغل نویسندگی، ترجمه و دیگر کارهای مرتبط با کتاب
25- حمایت از گسترش اطلاع‌رسانی و نقد کتاب در حوزه‌های عمومی به ویژه رادیو و تلویزیون
26- ترویج فرهنگ کتابخوانی در کشور از طریق آسیب‌شناسی و تدوین سیاست‌های مشوقانه
27- برنامه‌ریزی برای ایجاد کتابخانه‌های دیجیتالی
28- حمایت از تهیه، تولید و نشر آثار فرهنگی – هنری برای حضور موثر در بازارهای منطقه و جهانی
29- حمایت از مالکیت معنوی در زمینه‌های فرهنگی – هنری برای جلوگیری از سرقت حقوق هنرمندان
30- توسعه تجارت الکرونیکی کالاهای فرهنگی
31- اجرای عدالت فرهنگی و هنری برای همه ایرانیان
32- تلاش برای اولویت دادن به فرهنگ و هنر در سطح کلان
33- افزایش ظرفیت انتقادپذیری در حوزه فرهنگ و هنر از راه برگزاری جلسات مختلف گفت‌وگو و نقد
34- گسترش چتر حمایتی دولت نسبت به کلیه فعالیت‌های فرهنگی و هنری همسو با ارزش‌های متعالی
35- ایجاد زمینه برای رشد خلاقیت جامعه هنری از طریق رقابت‌پذیرکردن محصولات هنری، برگزاری نمایشگاه‌ها، جشنواره‌ها و مراسم آئینی در استان‌ها و شهرستان‌ها
36- توجه ویژه به نکوداشت عالمان و شخصیت‌های فرهنگی – هنری کشور در راستای تکریم دانش، فرهنگ وهنر
37- زمینه‌سازی برای شکوفایی استعدادهای فرهنگی – هنری کشور وارتقای کیفی و ارزشی آثار هنری
38- برنامه‌ریزی برای انتقال نظام یارانه‌ها از بخش تولید در حوزه فرهنگ به سمت مصرف‌کننده برای افزایش سهم فرهنگ در سبد مصرف خانواده تا نیل به مطلوب: هر ماه یک کتاب، هر ماه یک فیلم سینمایی و ...
39- حمایت از راه‌اندازی خوشه‌های صنایع خلاق با توجه به مزیت‌های منطقه‌ای
40- وضع قوانین حمایتی جهت توسعه فضاهای فرهنگی، هنری در سطح شهرها با همکاری شوراهای شهر و وزارت مسکن و شهرسازی جهت توسعه فضاهای سینمایی و مجتمع‌های فرهنگی
41- حمایت از ایجاد پایگاه‌های رایانه‌ای و اطلاع‌رسانی حاوی اطلاعات فرهنگی – هنری
42- تلاش برای اختصاص وام‌های کم‌بهره به بخش خصوصی و تعاونی برای ساخت مراکز فرهنگی و هنری با همکاری بانک‌های عامل کشور
43- حمایت از پژوهش‌های بنیادی،‌راهبردی و توسعه‌ای در زمینه اعتلای معرفت دینی، نظریه‌پردازی فرهنگی و توسعه فعالیت‌های قرآنی با همکاری مشترک دانشگاه‌های کشور در راستای دستیابی به یک نظام فکری مولد تمدن نوین اسلامی – ایرانی
44- حمایت از انجام مطالعات بنیادی و کاربردی در عرصه فرهنگ‌سازی با بهره‌گیری مناسب از ظرفیت دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی و حمایت از پایان‌نامه‌های دوره تحصیلات تکمیلی با موضوعات فرهنگی و هنر متعالی
45- حمایت از برگزاری مسابقات و جشنواره‌های مربوط به کودکان، نوجوانان و جوانان برای تعالی فرهنگ و هنر کشور
46- حمایت از تاسیس و راه‌اندازی موسسه‌های ماموریت‌گرا و تخصصی نظیر مراکز علمی – تخصصی ادبیات داستانی، مرکز تخصصی تولید و حفظ آواهای اصیل و سنتی و .... در کشور
47- حمایت از کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد
48- حمایت از فعالیت‌های قرآنی از طریق تنوع‌بخشی به آنها و تقویت تشکل‌ها و نهادهای قرآنی و ارتقاء جایگاه آن در وزارت متبوع
49- تشکیل شورای هماهنگی فعالیت‌های فرهنگی میان دستگاه‌های متولی امور فرهنگی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با هدف انسجام‌بخشی، ارتقای بهره‌وری،‌پرهیز از اقدامات موازی و سنجش اثربخشی فعالیت‌های فرهنگی
50- برنامه‌ریزی برای تولید محتوای فرهنگی و هنری در جهت بهره‌گیری موثر از پدیده‌ها و ابزارهای نوین فرهنگی
51- گسترش چتر حمایتی و فراگیر نسبت به نخبگان فرهنگی و هنری برای دستیابی به عدالت فرهنگی و ایجاد فرصت عادلانه برای همگان
52- کشف و شناسایی نخبگان فرهنگی و هنری ناشناخته و معرفی آنها به جامعه ایرانی
53- برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی رشته‌های میان رشته‌ای در حوزه‌های مختلف فرهنگی و هنری برای تربیت و ارتقاء سطح کیفی نیروی انسانی از طریق همکاری و هماهنگی با وزارت علوم و دانشگاه‌های کشور
54- بررسی و مطالعه برای راه‌اندازی خانه‌های فرهنگ روستایی
55- تجمیع و تنقیح قوانین ومقررات فرهنگی و هنری کشور برای روان‌سازی، حذف و کاهش مقررات دست و پاگیر
56- تغییر و تحول در ترکیب شوراهای مختلف فرهنگی – هنری با رویکرد بکارگیری نیروهای جوان، خلاق ومتعهد و صاحب‌نظر
57- تهیه وتدوین آمایش فرهنگی برای شناسایی بیشتر مزیت‌های فرهنگی در سطح کشور
58- شمول وظایف و خدمات فرهنگی به همه اقشار، مذاهب و صنوف کشور
59- حمایت از ایجاد فضاهای فرهنگی – هنری شامل کتابخانه و مراکز قرآنی، کانون‌های فرهنگی و هنری، تالار فرهنگ و هنر، پردیس‌های سینمایی، موزه هنرهای معاصر و مراکز دایمی نمایشگاه‌های فرهنگی وهنری با همکاری بخش خصوصی وتعاونی، شهرداری‌ها و مشارکت‌های مردمی
60- حمایت از اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی برای تهیه، تکثیر، انتشار، عرضه و اجرای آثار فرهنگی و هنری دیجیتال و بسته‌های نرم‌افزاری چند رسانه‌ای و خدمات مرتبط
61- حمایت موثر از تهیه، ارتقاء، انتشار و گسترش کاربری سامانه‌های مبتنی بر خط و زبان فارسی و تاریخ هجری شمسی برای کاربری در تمام نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای رقومی به منظور صیانت از خط، زبان و تاریخ ملی
62-تهیه و اجرای کاربرد نمادها،‌نشانه‌ها و آثار هنری ایرانی و اسلامی در معماری و شهرسازی و سیمای شهری، نامگذاری اماکن و محصولات داخلی
63-حمایت مادی و معنوی از تولید محصولات فرهنگی معناگرا متناسب با مخاطبان جهانی
64-پیش‌بینی اعطای جوایز صادراتی و سایر حمایت‌های قانونی،‌مقرراتی و بیمه‌ای برای تولیدات و محصولات فرهنگی به منظور حضور موثر در بازارهای بین‌المللی
65-تلاش برای ایجاد تعامل مثبت و موثر با فعالان فرهنگی، انجمن‌های مختلف فرهنگی و هنری و ...
66-اهتمام به اصل 44 قانون اساسی برای واگذاری بخش‌های قابل واگذاری در حوزه فرهنگ و هنر با در نظر گرفتن اولویت‌ها و کارکردهای ارزشی و دینی

ب) سینمایی و سعی – بصری

1-تلاش برای دستیابی به بهترین شیوه‌های مردمی کردن سینما وسایر عرصه‌های فرهنگی – هنری با هدف زمینه‌سازی و ارتقاء فرهنگ تصویری و فراهم‌ آوردن مطلوب‌ترین شرایط ارائه محصولات سمعی و بصری از نظر کیفی و کمی برای مخاطبین
2-نشر هنر، فرهنگ و ارزش‌های اسلامی – ایرانی در خارج از مرزها از طریق سینما و سایر محصولات فرهنگی
3-معرفی هر چه بیشتر و ارتقاء جایگاه سینمای ملی به جهان از طریق افزایش تولیدات سینمایی معناگرا در کشور برای ارتقاء سهم ایران در تولیدات جهانی
4- اهتمام بیشتر به زیرساخت‌های فنی توسعه سینما،‌فرهنگ و هنر
5- تلاش برای گسترش و تقویت فعالیت‌های سینمایی و سمعی و بصری در کل کشور به ویژه نقاط محروم
6- حمایت از تولید و افزایش محصولات سینمایی (ایرانی)‌در شبکه نمایش خانگی (ویدئو رسانه‌ها) با مشارکت بخش خصوصی و صدا و سیما با هدف رسیدن به برنامه‌ هر روز یک فیلم
7- ظرفیت‌سازی برای افزایش سهم تولیدات سینمایی در حوزه دفاع مقدس برای خلق آثار فاخر با حمایت و همکاری نیروهای مسلح کشور
8- تدوین طرح جامع توسعه و بازسازی سینماها و مجتمع‌های فرهنگی و ساخت سینما و مجتمع‌های فرهنگی جدید و تالارهای نمایش با اولویت شهرهای فاقد آن
9- طراحی و برنامه‌ریزی و تنظیم سیاست‌های کلی برای کشف و جذب استعدادها و بکارگیری آنان
10- طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی برای تربیت نیروی انسانی متعهد و متخصص هنری و فنی در زمینه سینما،؛ و سایر فعالیت‌های سمعی و بصری و همچنین ارتقاء مهارت‌های موجود با همکاری دانشگاه‌ها و نیز از طریق نهادهای مسئول مانند سینمای جوان،‌مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ...
11- تقویت نقد علمی از تولیدات سینمایی و هنرهای نمایشی
12- حمایت از برگزاری نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های مختلف فرهنگی و هنری در سطوح مختلف محلی، منطقه‌ای،‌ ملی و بین‌المللی برای فراهم‌سازی عرصه محصولات فرهنگی و هنری در راستای کمک به هنرمندان
13- حمایت از تاسیس شهرک سینمایی و مجتمع‌های فرهنگی هنری
14-نظارت،‌ حمایت و مدیریت رسانه‌های دیجیتالی کشور
15-تقویت نهادهای صنفی سینمایی و گسترش نظارت آنان بر فعالیت‌های سینمایی

ج