روزنامه خبر، پل تومی - من با وجود رکود اقتصادی بسیار خوش‌بینم. هرچند جزرومدی از تغییر در این رکود جهان‌شمول پیداست؛ اما آنها که از بحران اقتصادی و مشکلات مالی می‌گویند، باید چشم باز کنند تا ببینند شبکه جهانی اینترنت چگونه با شتاب، تمام معادلات فعلی دنیای ما را تغییر می‌دهد.

ما در آستانه دگرگونی عظیمی هستیم که هم جهان در حال توسعه و هم کشورهای توسعه یافته را در بر‌خواهد گرفت.

توسعه پر‌شتاب اینترنت همراه (با استفاده از گوشی‌های همراه) می‌رود که میلیاردها انسان، ابزار و دستگاه را در سراسر جهان با یکدیگر مرتبط کند تا بهره‌وری بیشتر صنایع و خرید و فروش آسان را جایگزین رکود اقتصادی فعلی جهان کند.

صاحبان گران‌ترین آپارتمان‌های منهتن (ایالات متحده)، مغازه‌داران حیدرآباد (هندوستان)، راهنماهای تور، دانش‌آموزان کشورهای در حال توسعه، هنرمندان جهان سوم، همه و همه یک وجه اشتراک دارند و آن، تلفن‌های همراهشان است. این قدرت انحصاری فردی، مخصوصا در دنیای در حال توسعه، روابط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را تغییر داده است.

در زمان بحران‌های مالی، وقتی همه از شفافیت و مدیریت خوب حرف می‌زنند، بازخوردهای اقتصادی اینترنت می‌تواند ما را به اطلاعات دقیق مورد نظرمان برساند، خط‌مشی‌ها را تغییر دهد و ما را وادار به اتخاذ تصمیم‌های تازه‌ای بکند. البته باید در برابر فشارهایی که می‌تواند به از هم پاشیدن این شبکه منجر شوند، هم هوشیار باشیم.

از همان ابتدای دهه 90، زمانی که اینترنت در اختیار طبقه متوسط جامعه قرار گرفت، توانست در مدت زمانی کوتاه نقش تعیین‌کننده‌اش را در تجارت جهانی، ارتباطات، تفریحات، آموزش و خدمات‌رسانی به وضوح نشان دهد.

این تازه ابتدای راه بود

مشخص است که موج بعدی رشد و نوآوری اینترنت از کجا آغاز خواهد شد، از جهان در حال توسعه و مطمئنا متکی به کامپیوتر‌های شخصی نخواهد بود.

در حال حاضر در سراسر جهان، شاهد رشد بی‌سابقه اینترنت هستیم که با گسترش ارتباطات سیار، رابطه‌ای تنگاتنگ دارد. 10 سال پیش، تنها یکصد میلیون نفر در سراسر جهان از اینترنت استفاده می‌کردند، اما امروز 1.4 میلیارد نفر به شبکه دسترسی دارند و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال 2012 / 1391، شمار دارندگان تلفن همراه به 5 میلیارد نفر برسد که بسیاری از این تلفن‌ها قابلیت اتصال به اینترنت را خواهند داشت.

نتیجه منطقی این رشد و هماهنگی، حجم عظیمی از تبادل افکار و آراء در سراسر جهان، خصوصا کشورهای در حال توسعه خواهد بود. تنها در هندوستان بیش از 9 میلیون تلفن همراه در ماه خریداری می‌شود.

توسعه شبکه‌های تلفن همراه در کنار استفاده از تلفن‌های هوشمند به‌روز و سایر ابزارهای مرتبط با اینترنت، باعث جهش اقتصادی کشورهای در حال توسعه، عبور آنها از مرزهای تجارت سنتی و پشت سر گذاشتن موانع ورودشان به تجارت جهانی می‌شود.

معرفی نسل جدیدی از سیستم‌عامل‌های تلفن‌های همراه مانند آندروئید گوگل و آی‌فون نیز تحول بزرگی را در گسترش بازخورد‌های اجتماعی، تجاری و سیاسی آن‌چه اینترنت بستر اولیه‌اش را فراهم کرده، ایجاد نموده است. این بازخورد‌ها می‌تواند روند جمع‌آوری اطلاعات، تحلیل آنها و تصمیم‌گیری نهایی را در شرکت‌ها و حتی دولت‌ها عوض کند. در دنیایی که حقیقتا شبکه‌ای شده، تصمیمات بر پایه اطلاعات به‌روزی اتخاذ خواهد شد که حاصل بازخوردهای شبکه هستند.

یکی از مهم‌ترین این اثرات در اقتصاد، تأثیر آن در زنجیره تأمین و پایین آمدن موجودی کالاهای انبار است. بخش‌های تولید و خرده‌فروشی نیز از اطلاعات شفاف حاصل از تجارت جهانی سود خواهند برد. بنابراین هر قدر شبکه گسترده‌تر شود، قیمت‌ها پایین‌تر خواهند آمد و رشد اقتصادی بیشتری خواهیم داشت.

البته در بخش خدمات حرفه‌ای، بهداشت و سلامت و خدمات دولتی شاهد این شتاب نخواهیم نبود. اطلاعات موجود در این شبکه‌ها در دسترس همگان نیست و در نتیجه اینجا سود حاصل از رشد شبکه اطلاعاتی حرف اول را می‌زند.

مشکلات حاصل از گسترش شبکه

نفوذ سریع اینترنت در جهان، مفهومی ضمنی است؛ به این معنی که اگر صنعت با همین سرعت حرکت کند، تا دو یا سه سال آینده، 1.5 میلیارد کاربرد جدید اینترنت خواهیم داشت، یعنی تعداد کاربران ظرف این چند سال، دو برابر خواهد شد. از طرف دیگر این شبکه فقط مختص انسان‌ها نخواهد بود و ارتباط دستگاه با دستگاه را هم شامل خواهد شد.

معرفی پروتکل اینترنت (فراهم‌آورنده اطلاعات) نسخه 6 به معنی افزایش تعداد نشانی‌های موجود در شبکه از 4.2 میلیارد به 340 میلیارد میلیارد میلیارد نشانی خواهد بود. همراه با توسعه گسترده ارتباطات بی‌سیم، این به معنی ارتباط اینترنتی تمام اجزای جهان با یکدیگر است.

تولید‌کنندگان خودرو و سازندگان هواپیماها، خود را برای ایجاد این ارتباطات آماده می‌کنند. این ارتباطات علاوه بر شبکه‌های عمومی شامل شبکه‌های اختصاصی مانند فرکانس‌های خاص رادیویی نیز خواهد بود.

اما این را نباید فراموش کرد که توسعه سریع اینترنت، تهدیدی بالقوه برای تکه‌تکه شدن آن نیز به شمار می‌آید. به عنوان مثال وجود شبکه‌ای از گروه‌های سیاسی با آرای متفاوت می‌تواند به این ترس دامن بزند. یا نمونه دیگر آن، تکه‌تکه شدن شبکه به واسطه استفاده کاربران از زبان‌های مختلف است.

ارتباط میان کاربران اینترنتی به واسطه 1.3 میلیارد کامپیوتر شخصی که بیشتر ساکن کشورهای توسعه‌یافته هستند، با میلیاردها کاربر اینترنت همراه در کشورهای توسعه‌یافته و کمتر توسعه‌یافته هم خالی از اشکال نیست. تنها امکان حضور برابر در شبکه و استفاده یکسان از امکانات آن، می‌تواند شرایط عادلانه‌ای را برای همه کاربران آن در اقصی نقاط جهان فراهم کند.

*مدیر مؤسسه غیرانتفاعی ثبت دامنه‌ها و نشانی‌های اینترنتی، آیکن

بی‌بی‌سی، 26 می- ترجمه: محبوبه عمیدی