روزنامه فرهیختگان، سعید ارکان‌زاده‌یزدی - گوگل تبدیل به غولی شده است که رقبا، به ‏راحتی نمی‌توانند شاخش را بشکنند. شرکت ‏گوگل یکی از پردرآمدترین شرکت‌های دنیا ‏است و برای درآمد و رقابت بیشتر، هر روز ‏محصول جدیدی را روانه بازار می‌کند. نباید ‏این‌طور به گوگل نگاه کرد که یک شرکت ‏استکباری است که برای کسب درآمد، ‏بسیاری از کابران اینترنت را در سراسر جهان ‏اغفال کرده تا به سود بیشتری برسد؛ استفاده ‏از محصولات گوگل یک بازی برد - برد میان ‏کاربر و خدمات‌دهنده است. کاربران گوگل از ‏خدماتی که از این شرکت می‌گیرند راضی ‏هستند و در این میان، سهامداران گوگل نیز ‏به سود خود می‌رسند. در سه ماهه سوم مالی ‏امسال، سود خالص گوگل با ٢٧ درصد رشد ‏نسبت به سه ماهه مشابه سال گذشته به یک ‏میلیارد و ٤٦٠ میلیون دلار رسید. ٦٧ درصد ‏از این مبلغ را تنها موتور جست‌وجوی گوگل ‏عاید سهامداران کرده است. گوگل دیگر یک ‏موتور جست‌وجوی ساده نیست. با خدمات ‏متنوعی که گوگل ارائه می‌کند، می‌توان ‏بسیاری از احتیاجات کاربران اینترنت را با ‏بهترین کیفیت برطرف کرد. اما با این حال ‏استفاده از برخی خدمات گوگل در ایران، به ‏دلیل تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت در ‏پهنای باند و آنلاین نبودن دائمی بسیاری از ‏کاربران، با مشکلات زیادی همراه بوده است.‏

جست‌وجوگرهای گوگل

موتور جست‌وجوی گوگل، پرکاربردترین ابزار ‏گوگل به حساب می‌آید. بسیاری از کاربران، ‏هنگامی که می‌خواهند درباره موضوعی ‏اطلاعات کسب کنند، صفحه عمومی گوگل ‏google.com‏ را باز می‌کنند و این صفحه ‏به طور پیش‌فرض به قسمت جست‌وجوی ‏سایت‌های گوگل می‌رود. اما گوگل موتورهای ‏جست‌وجوی تخصصی بسیاری دارد که برای ‏یافتن هر نوع اطلاعاتی می‌توان از آنها ‏استفاده کرد. مهم‌ترین آن را می‌توان در ‏صفحه اصلی جست‌وجوی گوگل دید که ‏شامل جست‌وجو در سایت‌ها، عکس‌ها، ‏ویدیوها، نقشه‌ها، اخبار و خریدها می‌شود. ‏

موتور جست‌وجوی گوگل‌ برای جست‌وجوی ‏هدفمندتر، موتورهای دیگری را نیز در ‏دسترس کاربران قرار داده است. دانشجویان،‌ ‏پژوهشگران و استادان دانشگاه،‌ این روزها ‏برای یافتن مقالات علمی در نشریات علمی ‏سراسر جهان از گوگل اسکولار استفاده ‏می‌کنند. مشکل ایرانیان در استفاده از این ‏موتور جست‌وجو این است که بسیاری از ‏نشریات علمی، مقالات خود را به صورت ‏اینترنتی می‌فروشند و تقریبا نمی‌توان ‏مقاله‌ای را رایگان به دست آورد، البته این ‏مشکل ایرانی‌ها به گوگل مربوط نمی‌شود و ‏به ارتباط با جهان علمی خارج ارتباط دارد. ‏

کتاب راهنمای گوگل یا ‏google ‎directory‏ هم از ابزار قدرتمند جست‌وجو ‏محسوب می‌شود که به صورت درختی، ‏شاخه‌های مختلف جست‌وجو را معرفی ‏می‌کند و در آنها پیش می‌رود و هنگامی که ‏کاربر به جایی برسد که صلاح ببیند کلمه ‏کلیدی را وارد کند، می‌تواند از آن استفاده ‏کند. مثلا هنگامی که کاربر برای یافتن ‏موسسه ژئوفیزیک وارد کتاب راهنمای گوگل ‏می‌شود، می‌تواند وارد شاخه علوم شده، ‏سپس وارد شاخه فیزیک شود، بعد به شاخه ‏ژئوفیزیک برود و سپس کلمه کلیدی تهران را ‏وارد کند. اولین نتیجه این جست‌وجو،‌ مرکز ‏لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ‏خواهد بود. ‏

جست‌وجو در وبلاگ‌ها، کتاب‌ها، محصولات ‏قابل خرید و اخبار نیز دارای ابزار ‏جست‌وجوی مخصوص به خود است که هر ‏یک، به تنهایی پروژه‌های بسیار بزرگی ‏محسوب می‌شوند. تنها گوگل بوکز، در دو ‏سال اخیر، سروصدای زیادی را بین ‏فروشگاه‌های رقیب اینترنتی و ناشران و ‏کتابخانه‌ها درست کرده است. گوگل نیوز نیز ‏یکی از سایت‌های خبری مفیدی است که ‏همانند یاهو نیوز، منبع بسیار خوبی برای ‏مرور اخبار محسوب می‌شود.‏

گوگل این روزها روی موتور جست‌وجوی ‏جدیدی کار می‌کند تا بتواند با توانایی‌های ‏وسیع آن، پاسخی برای «بینگ» موتور ‏جست‌وجوی رقیب ارائه‌شده به وسیله شرکت ‏مایکروسافت باشد. نام این موتور جست‌وجوی ‏جدید، کافئین است و قرار است در سال ‏‏٢٠١٠ ارائه شود. در حال حاضر تحقیقات ‏روی این موتور جست‌وجو محرمانه انجام ‏می‌شود و گوگل خبر داده که کافئین از نظر ‏ظاهری و حتی نتایج جست‌وجو تفاوتی با ‏نسل قبلی ندارد. طراحان گوگل امیدوارند ‏فناوری جدید این موتور به طور قابل توجهی ‏فهرست کردن محتواها را سریع‌تر کند.‏

زنگ هشدار یا یادآور گوگل نیز از میان ‏همین جست‌وجوها، می‌تواند برای خیلی از ‏کاربران مفید باشد. اشتراک در قسمت ‏google alert‏ به کاربر اجازه می‌دهد خبر ‏اتفاقات خاصی را که رخ می‌دهند یا اطلاعات ‏جدیدی را در یک زمینه خاص که گوگل ‏کسب می‌کند، برای کاربر ایمیل‌کند. این ‏اطلاعات و اخبار می‌تواند به محض رخ دادن ‏به کاربر برسند یا اینکه چند مرتبه در روز به ‏او انتقال داده شوند. ‏

جی‌میل، بلاگر و گوگل گروپ

بهترین راه برای اینکه از خدمات گوگل ‏استفاده کنیم، این است که یک اشتراک ‏ایمیل در جی‌میل داشته باشیم. جی‌میل یکی ‏از محبوب‌ترین سایت‌های خدمات‌دهنده ‏ایمیل در اینترنت است. با همین اشتراک ‏ایمیل، می‌توان از بسیاری از خدمات دیگر ‏گوگل همچون خبرخوان، تقویم یا زنگ ‏هشدار استفاده کرد. سایت بلاگر گوگل نیز از ‏مهم‌ترین خدمات‌دهندگان وبلاگ است و اگر ‏کسی بخواهد وبلاگی داشته باشد، به آن ‏مراجعه می‌کند. گوگل گروپ هم برای ایجاد ‏گروه‌های مجازی و اینترنتی به کاربران اجازه ‏می‌دهد گروه‌هایی برای پیغام رساندن به هم، ‏چت کردن یا اشتراک فایل‌ها تشکیل دهند. ‏

گوگل مپ و گوگل ارث

یکی از پروژه‌های جنجالی گوگل که چند ‏سال است راه‌‌اندازی شده و به تدریج بسیار ‏پیشرفت کرده، گوگل ارث است. گوگل با ‏استفاده از ماهواره‌ها به تدریج عکس‌هایی ‏هوایی از تمام نقاط جهان گرفت و نقشه ‏طبیعی همه این نقاط را به دقت و بزرگنمایی ‏حیرت‌انگیزی منتشر کرد. کار گوگل ارث تا ‏جایی پیشرفته است که اینک می‌تواند از ‏بسیاری از چهارراه‌های شهرهای مختلف ‏جهان، عکس‌هایی سه‌بعدی ارائه کند. ‏گوگل‌مپ نیز به موازات گوگل ارث روی ‏صفحه موتور جست‌وجوی گوگل قرار گرفت و ‏نقشه‌های مورد نیاز کاربران را مرتبط با ‏جست‌وجوی کاربران در دسترس قرار داد. ‏نقشه میدان حسن‌آباد تهران در نزدیکی ‏روزنامه فرهیختگان را خیلی راحت می‌توان با ‏گوگل مپ به دست آورد. ‏
‏ ‏
گوگل ریدر

گوگل یکی از مهم‌ترین خبرخوان‌های جهان ‏را ارائه کرده است. در ایران، به دلیل اینکه ‏فیلترینگ بسیار وسیعی برای سایت‌های ‏خبری اعمال می‌شود، از گوگل ریدر استقبال ‏خیلی زیادی شده است. خبرخوان‌ها برای ‏کسانی که هر روز سایت‌های خبری و ‏وبلاگ‌های معینی را مرور می‌کنند، وسیله ‏پرفایده‌ای است. خبرخوان‌ها، آدرس ‏سایت‌های مورد نظر کاربر را می‌گیرند و هر ‏آنچه را در این سایت‌ها بار گذاشته می‌شود، ‏در صفحه خبرخوان، به ترتیب تازگی ‏می‌آورند. هر خبری را که در صفحه خبرخوان ‏می‌آید، می‌توان برای دوستان به اشتراک ‏گذاشت یا برخی از آنها را برای وقت فراغت ‏ذخیره کرد. به دلیل اینکه سایت‌های مورد ‏نظر کاربر مستقیما با خبرخوان‌ها ارتباط ‏دارند و استفاده از خبرخوان‌ها مثل استفاده از ‏ایمیل‌ فضای خصوصی محسوب می‌شوند، ‏محتوای آنها قابل فیلتر شدن نیستند. ‏بنابراین با خبرخوان‌ها می‌توان محتوای ‏سایت‌ها را بدون اینکه کاربر نگران فیلترینگ ‏باشد، مرور کرد. اغلب سایت‌های خبری، ‏RSS‏ مورد نیاز خبرخوان‌ها را که به نوعی ‏آدرس سایت‌ها برای خبرخوان محسوب ‏می‌شوند، برای بازدیدکنندگان ارائه کرده‌اند. ‏

کار با گوگل ریدر برای اینکه در ایران مورد ‏استقبال بسیار وسیعی قرار گرفته، می‌تواند ‏جزئی‌تر نیز تشریح شود. برای استفاده از این ‏خبرخوان، روی گزینه ‏Reader‏ در قسمت ‏بالای صفحه اصلی جی‌میل کلیک می‌کنیم. ‏همزمان با راست کلیک روی گزینه ‏RSS‏ ‏سایت‌های مورد نظر کاربر و انتخاب گزینه ‏properties، آدرس مورد نیاز خبرخوان را ‏به دست می‌آوریم. البته برای دست یافتن به ‏RSS‏ سایت‌های فیلترشده باید از فیلترشکن ‏استفاده کرد. این آدرس ‏RSS‏ را در صفحه ‏اصلی گوگل ریدر،‌ در قسمت ‏subscribe‏ ‏وارد می‌کنیم. به این ترتیب هر خبر جدیدی ‏که در سایت مورد نظر کاربر بارگذاری شود، ‏هنگام باز کردن گوگل ریدر یا کلیک روی ‏گزینه ‏Refresh، به ترتیب تاریخ بارگذاری ‏مطالب سایت‌ها، در صفحه اصلی خبرخوان ‏می‌آید. کار کردن با این محصول گوگل بسیار ‏ساده است و با تنظیماتش می‌توان به صورتی ‏که دلخواه کاربر است، از آن استفاده کرد. ‏

گوگل داک و گوگل درایو

بسیاری از کاربران اینترنت در ایران، ‏فایل‌هایی را که همیشه باید در دسترس ‏داشته‌ باشند، برای خود ایمیل می‌کنند. مثلا ‏بسیاری از افراد، کپی‌شناسنامه، صفحه‌های ‏اسکن‌شده گذرنامه و کارت ملی را برای خود ‏ایمیل می‌کنند تا در موقع لازم از آنها ‏استفاده کنند. اما گوگل برای این نوع استفاده ‏و ذخیره‌سازی مستندات، گوگل داک را ‏راه‌اندازی کرده و انواع اسناد دیجیتال را ‏می‌توان در آن دخیره کرد. این سرویس ‏گوگل توانایی دارد که متونی را که کاربر ‏می‌خواهد در آینده مرور کند، در گوگل داک ‏نگهداری کند. ‏
علاوه بر نگهداری اسناد و مدارک، سرویس ‏مشابه دیگری در مجموعه خدمات گوگل ‏وجود دارد که می‌تواند همچون محتوای ‌هارد ‏دیسک رایانه‌ها، عملا نقش یک درایو را برای ‏کاربر بازی کند. کاربران می‌توانند هر فایلی را ‏از جمله فیلم و عکس و موسیقی، در این ‏درایو که گوگل درایو ارائه می‌دهد، ذخیره ‏کنند. مشکل استفاده از گوگل درایو در ایران، ‏ممانعت از ارائه سرویس‌های پرسرعت ‏اینترنت است که عملا با سرعت‌ها و پهنای ‏باند بسیار محدود اینترنت، کار با آن را به ‏وسیله کاربر ایرانی مشکل می‌کند. ‏

تقویم گوگل

کاربران زیادی در سراسر دنیا، برای مدیریت ‏فعالیت‌های روزانه خود از نرم‌افزارهای تقویم ‏استفاده می‌کنند. یکی از مهم‌ترین ‏نرم‌افزارهای مورد استفاده کاربران، نرم‌افزار ‏اوت‌لوک است که شرکت مایکروسافت با ‏بسته نرم‌افزاری آفیس ارائه کرده است. اما ‏این نرم‌افزارها به صورت آف‌لاین عمل ‏می‌کنند و تنها در کامپیوترهای شخصی ‏کاربران قابل استفاده هستند. از خدماتی که ‏گوگل در سرویس ‏google calendar‏ ارائه ‏کرده، می‌توان همانند یک سررسید استفاده ‏کرد با این قابلیت افزوده که تقویم گوگل ‏همانند ایمیل به صورت آنلاین و روی هر ‏کامپیوتری قابل دسترسی است و قرارهای ‏ملاقات و زمان‌های مورد نیاز کاربر را نیز با ‏ایمیل به او اطلاع می‌دهد. ‏

گوگل ادسنس

گوگل چندی است که قسمتی را به نام ‏Google AdSense‏ راه‌اندازی کرده که ‏کاربران می‌توانند با استفاده از آن، برای ‏سایت‌های خود آگهی جذب کنند و پول ‏آگهی‌ها را بگیرند. گوگل براساس بیننده‌هایی ‏که هر سایت دارد، به صاحب آن سایت آگهی ‏می‌دهد و براساس کلیک‌هایی که روی این ‏آگهی‌ها می‌شود، به مسوولان سایت پول ‏پرداخت می‌کند. این خدمات در ایران به ‏دلیل تحریم‌ها به کاربران ارائه نمی‌شود.‏

گوگل ویو

این روزها مهم‌ترین و جدیدترین محصولی که ‏گوگل ارائه کرده، «گوگل ویو» است. ‏google wave‏ یک ابزار اشتراکی و یک ‏شبکه اجتماعی آنلاین محسوب می‌شود که ‏فعلا به صورت عمومی ارائه نشده و گوگل ‏به‌طور تصادفی،‌ دعوتنامه استفاده از آن را ‏برای برخی از مشترکان جی‌میل می‌فرستد. ‏در گوگل ویو می‌توان یک موج ایجاد کرد، به ‏این معنا که یک فایل را که متن، تصویر،‌ صدا ‏یا فیلم است، می‌توان برای دیگران به ‏اشتراک گذاشت و دیگران در طول انتشار این ‏فایل،‌ در هر جا از متن، محتواهایی را بر آن ‏می‌افزایند. هنگامی که این متن منتشر ‏می‌شود، ممکن است دیگران زودتر و سریع‌تر ‏از ایجادکننده موج، در افزایش حجم و پویایی ‏آن نقش داشته باشند. این محصول مهم ‏گوگل، در سال‌های آینده به مهم‌ترین ‏شبکه‌های اجتماعی تبدیل خواهد شد و ‏احتمالا شبکه‌های مجازی فعلی مثل ‏فیس‌بوک را پشت سر می‌گذارد. ‏