جهان ورزش، مزدک علی نظری - در یکی، دو دهه اخیر روزنامه نگاران ایرانی بسیاری راهی کوهپایه های شمال تهران شده و مدتی را مهمان زندان معروف «اوین» بوده اند. اما خبر دستگیری و حبس عده ای از روزنامه نگاران ورزشی در این زندان قدیمی، شوک بزرگ و غافلگیرکننده ای بود که عالم رسانه و ورزش ایران را تحت تاثیر قرار داد.اطلاعات جسته گریخته و گمانه زنی های اولیه، حکایت از آن داشت که دلیل این اتفاق فعالیت های حاشیه ای و دست داشتن این عده در پشت پرده سیاه فوتبال ایران بوده است. این حدسیات با اعلام شکایت چند مدیر باشگاه ورزشی از روزنامه نگاران دستگیر شده، ابعاد تازه ای پیدا کرد. ضمن این که لیست نام های درگیر در ماجرا، طیف مهمی از روزنامه نگاران شناخته شده و قدیمی را در بر می گرفت که حوزه کار آنان رشته فوتبال بود. همین مسئله باعث می شود که با احتیاط بیشتری به قضیه نگاه کرده و سعی کنیم برای حفظ احترام همکاران پیش داوری چندانی نداشته باشیم. ولی با این حال، نمی توان وجود فساد در بخشی از ژورنالیسم ورزشی و دست های پنهان اما بسیار موثر آن در ورزش کشور را انکار کرد. سال هاست که ورزش ایران در مسیر حرفه ای شدن قرار گرفته و رشته هایی مثل فوتبال، والیبال، بسکتبال، کشتی و رشته های رزمی مورد توجه شدید عموم مردم واقع شده اند. در این میان، ژورنالیسم ورزشی هم پابه پای این رشته ها رشد کرده و امروزه نشریات متعددی برای پوشش این ورزش ها چاپ و منتشر می شوند; از جمله نزدیک به 20 روزنامه و مجله که بخش عمده مطالب آن ها به فوتبال اختصاص دارد، ده ها نشریه ویژه ورزش های رزمی و چندین و چند مجله تخصصی با موضوع کوهنوردی، شطرنج، کشتی و... طبیعتا این کثرت و تنوع نشریات باید نشانه خوبی باشد; اما آمار عجیب تعداد روزنامه هایی که به فوتبال می پردازند، نکته عجیبی ست که نه تنها توجه ناظران بین المللی را بر انگیخته، بلکه در مقاطعی باعث گلایه و اعتراض مسئولان ورزشی هم شده است! دردسر آفرینی های این روزنامه ها بیشتر به خاطر رقابت شدیدی است که به دلیل همان تعدد، به جنگی سنگین میان آن ها بدل شده. این رسانه ها مجبورند برای تمایز با رقبا گاه به اقداماتی دست بزنند که خارج از روال عادی حرفه ای به حساب می آید و نهایتا کار به جایی رسیده که به گفته کارشناسان امروزه در ژورنالیسم ورزشی ایران «حاشیه مهم تر از متن» به نظر می رسد! اما آنچه در پس پرده در جریان است، نکته ایست که تا به حال این چنین شفاف مطرح نشده و کسی به آن نپرداخته بود; نویسندگان متعهد خبر داشتند اما طرح آن را به صلاح نمی دیدند، تا این که صبر مدیران و مسئولان لبریز شد و گویا در اولین فرصت فراغت از مشکلات عدیده دیگر، بالاخره واکنش تندی نشان دادند. حالا سوال این است که واقعا چه چیزی در پس پرده جریان داشته و دارد؟ با وجود این که 8 سال از راه اندازی لیگ حرفه ای فوتبال در ایران می گذرد، اما نه تنها بعضی معضلات همیشگی این رشته از بین نرفته اند بلکه با تزریق پول فراوان در فوتبال، به این مشکلات و زشتی ها دامن زده شده. یکی از معضلات کلاسیک فوتبال که گروهی از روزنامه نگاران ورزشی در آن دخیل اند، بحث «دلالی» است; دلالی بازیکن، مربی و حتی مدیر و هرچیز دیگر که قابل خرید و فروش باشد! طبق قوانین فدراسیون فوتبال، تنها ایجنت های رسمی و دارای مدرک فیفا اجازه فعالیت در بازار نقل وانتقال بازیکنان و مربیان را دارند. اما واقعیت این است که هنوز بزرگ ترین مدیربرنامه ها و دلالان فوتبال ایران را روزنامه نگاران پرنفوذ تشکیل می دهند. اما این همه ماجرا نیست. آن ها به پشتوانه قدرت رسانه هایشان بازیکنان و مربیان را حمایت کرده یا علیه شان خبر و گزارش می نویسند; یعنی یک فعال عرصه فوتبال باید بخشی از درآمد خود را برای این «باج خورها» کنار بگذارد. در این میان بسیار حق ها که پای مال می شود و چه شایستگی ها که بر باد می رود، یا برعکس; مثلا مربی سرشناسی را می شود مثال زد که سال هاست به پشتوانه پولی که خرج می کند، در سطح اول فوتبال ایران فعالیت می کند. این مربی در طول لیگ حرفه ای کارنامه بسیار بدی از خود به جا گذاشته و معمولا در تمام تیم ها با اخراج روبه رو شده. اما به کمک دوستان مطبوعاتی و فشاری که آن ها به مدیران باشگاه ها وارد می کنند، همیشه بعد از اخراج جای دیگری برای مشغول شدن پیدا می کند! معروف است که این مربی بیش از 50 درصد مبلغ قراردادهای خود را صرف همین تبلیغات می کند; نکته ای که شاید باور نکردنی به نظر برسد، اما با توجه به رقم های درشت رد و بدل شده در دنیای حرفه ای فوتبال، برای یک مربی همواره ناموفق مبلغ قابل توجهی است. یکی از بحث برانگیزترین مسائل در ورزش ایران، موضوع داوری فوتبال است. هفته ای نیست که چند مربی یا بازیکن لیگ به داوری ها اعتراض نکنند و به همین دلیل برنامه «نود» (که به کارشناسی داوری های لیگ برتر می پردازد) مهم ترین و پر بیننده ترین برنامه تلویزیون ایران است. با این که در ماجرای دستگیری روزنامه نگاران هنوز پای داوران به میان نیامده، اما گفته می شود داوری های جهت دار و غیرمنصفانه در لیگ فوتبال توسط چند نفر از ورزشی نویسان پرنفوذ برنامه ریزی و هدایت می شود. در ابتدای لیگ گذشته یکی از مدیران باشگاه های لیگ برتری در گفت وگویی خصوصی از این امر شکایت داشت. او که تیمش یکی از مدعیان قهرمانی بود، می گفت جدولی از خدمات پشت پرده داوری در اختیار او قرار گرفته که در قبال مبالغ بسیار بالا قضاوت بازی ها به نفع یک تیم مشخص انجام شود. جالب این که در این جدول اشاره شده بوده که حتی برای سوت نزدن مغرضانه علیه تیم هم باید مبلغی پرداخت شود! این خلاصه و فقط گوشه ای از پشت پرده فوتبال ایران و آن بخش از بازار سیاه است که توسط گروهی از روزنامه نگاران فوتبال نویس اداره می شود. فوتبال ایران حاشیه های زشت زیاد دارد، اما ورود روزنامه نگاران (به هر دلیل) در چنین مسائلی سوال برانگیز و طبیعتا خارج از دایره اخلاق حرفه ای است. شاید برخوردهای قهرآمیز باعث شود باج گیری ها و دلالی روزنامه نگارنماها -که سال ها بود قباحت خود را از دست داده بود-کم تر شده و از این به بعد با پنهانکاری همراه شود، اما قطعا ریشه کن کردن این مشکل به دلیل اسکناس های وسوسه گری که فراوان در فوتبال این سرزمین خرج می شود، به این آسانی ها نخواهد بود.