خبرگزاری ایسنا - «مصرف‌گرایی در رسانه‌ی ملی» شامگاه‌ 24 آذر ماه در دانشگاه امام صادق (ع) با حضور دانشجویان و مدیرکل اداره بارگانی صداوسیما و یک کارشناس رسانه مورد بررسی قرار گرفت.

***

مجید مشیری مدیر کل اداره بازرگانی سازمان صدا‌وسیما به توضیحی درباره‌ی ساختار اداری ـ مالی این اداره پرداخت و درادامه گفت: ما در اداره کل واحدهایی داریم که به کار بازبینی و بازشنوایی آگهی می‌پردازد که این بخش 20 عضو دارد و با حضور حداقل هفت تن جلسه تشکیل می‌شود و سالیانه بین 6 تا 7 هزار آگهی تلویزیونی و رادیویی مورد بررسی و تایید قرار می‌دهند.

وی یاد‌آور شد: تا پیش از ما گردش امور مالی آگهی‌ها در صندوق بازنشستگی سازمان انجام می‌شده است. اما بعد از آن نظر سازمان این بود که فعالیت بدون واسطه انجام شود. از این‌رو ملزم شدیم همه دریافت‌ها را به حساب خزانه بریزیم و در چارچوب بودجه سازمان، اداری کل اعتباراتش را دریافت کند. از این‌رو ما نسبت به اصل درآمد امکان هیچ دخل و تصرفی را نداریم و بر مبنای ضوابط عمل می‌کنیم و فعالیت‌ها روشن و شفاف است.

مشیری در ادامه متذکر شد: زمانی در شبکه‌های مختلف رادیو و ‌تلویزیونی بین 6 تا 8 درصد آگهی پخش می‌شد که الان این به یک تا حداکثر 3 درصد کاهش یافته است. در واقع حجم آگهی‌ها تلویزیون از 5 میلیون‌و خرده‌ای ثانیه در سال به یک میلیون و خرده‌ای رسیده است که این کاهش در یک فرآیند زمانی 4 ساله اتفاق افتاده است. سه‌سال پیش شاهد بودیم مخاطب نسبت به حجم آگهی‌ها دلخور است. از سوی اداره کل بازرگانی برکیفیت آگهی‌ها تاکید دارد و از آن جایی که ما باید حقوق تولید‌کنندگان و مصرف‌کنندگان در نظر بگیریم سعی داریم در چارچوب ضوابط فعالیت خود را دنبال کنیم. ما کالاهای مجازی را تبلیغ می‌کنیم که همه آنها بر اساس مصوبات مملکتی اجازه عرضه دارند.

وی با یادآوری این موضوع که تبلیغات سرفصل جوانی در جامعه ما است که خیلی مورد توجه و پژوهش قرار نگرفته است خاطرنشان کرد: تاثیر آگهی‌های غیرمستقیمی که در فیلم‌ها و سریال‌ها پخش می‌شود را نمی‌توان از نظر دور داشت.

به گزارش ایسنا، دراین مراسم همچنین حسین رضی به عنوان کارشناس رسانه با تقسیم‌بندی رسانه به مثابه پدیده‌ای تجاری، عمومی، سیاسی یا فرهنگی، اشاره‌ای کوتاه به کارکرد و تبعات هرکدام از این رویکردها در رسانه پرداخت و گفت: به مصرف گرایی در رسانه به‌دو شکل دامن زده می‌شود. یکی به شیوه مستقیم است و راهی دیگر به شکل غیرمستقیم به مصرف‌گرایی دامن زده می‌شود. جنبه مستقیم آگهی با حوزه بازرگانی بر می‌گردد که این جنبه‌اش خیلی خطرناک نیست. زیرا مخاطب آگاهانه با آن برخورد می‌کند. به اعتقاد من آن چه در حوزه‌ی مصرف‌گرایی و دامن‌زدن به آن خطرناک است در حوزه‌ی غیر پیام‌های بازرگانی است که کما بیش آن را در فیلم‌ها و سریال‌ها می‌بینید. درعین حال مصرف‌گرایی بخشی از واقعیت وجودی جامعه ما است و این موضوع مانند هرپدیده‌ی دیگر معلول عوامل متعدد است نه این‌که بخواهیم نقش رسانه را کم کنیم. بلکه باید از جنبه‌های گوناگون به موضوع مصرف‌گرایی بپردازیم.

رضی با تاکید براین‌که رسانه تنها در حوزه مصرف‌گرایی مهم نشده است، بلکه در حوزه‌های دیگر از زندگی اجتماعی انسان نیز اهمیت دارد و از سویی رسانه آیینه تمام‌نمای جامعه است و نمی‌تواند از واقعیت‌هایی که در جامعه است چشم‌پوشی کرد و اگر این‌گونه باشد سبب می‌شود که رفته‌رفته مخاطب از رسانه دوری کند.

***

در ادامه نشست مدیر کل اداره بازرگانی سازمان صدا‌وسیما با تاکید بر این‌که مصرف‌گرایی مذموم و نکوهیده است پرسید: مصرف درست چیست؟ ضرورت دارد که ما با پژوهش‌های میدانی و نظری مختصات مصرف جامعه خود را مورد بررسی قرار دهیم و نتیجه‌ی آن را به برنامه‌سازان، مجریان و تصمیم‌گیران اعلام کنیم. از این منظر ضرورت دارد که مصرف درست تعریف و تبیین شود.

در ادامه حسین رضی بحث را دنبال کرد و خاطرنشان شد: در حوزه عمل رسانه‌ای،‌رسانه باید زمینه‌ساز فعالیت‌هایی باشد که ما در حوزه‌ی حکومتی با عنوان تکالیف حکومتی تعریف می‌کنیم. ما نقش آگهی را اگر نقش مثبتی فرض کنیم چه می‌شود؟ چنانچه نهادهای درگیری چون موسسه استاندارد، سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان، حوزه‌های نظارت بر سلامت، اگر این‌ها کارشان را خوب انجام دهند رسانه در انتشار آگهی‌ها نقش اطلاع‌رسانی را دارد و در واقع آن چه که در عرصه تبلیغات ظهور و بروز پیدا نمی‌کند به آن معنا است که از طرف دستگاه‌های نظارت جلو آن گرفته شده است. اما اگر آن دستگاه‌ها فعالیتشان را به خوبی انجام ندهند، محصولات می‌رسد به حوزه رسانه و اداره کل بازرگانی سازمان باید یک حوزه ممیزی از این زاویه، برای کالاها بگذارد.

وی ادامه داد: ما از این منظر می‌توانیم نقشی مثبت برای آگهی در نظر بگیریم، اما نمی‌توانیم در حوزه‌ی مصرف‌گرایی نقش رسانه را در نظر نگیریم.

***

این مقام مسوول در سازمان صدا‌وسیما متذکر شد: شروع تبلیغات در سازمان با یک نگاه درآمدی بود، نگاه درآمدی یعنی این‌که سازمان باید درآمد کسب کند. پرسش جدی این است که سازمان صدا‌وسیما یک نهاد درآمدی است یا یک نهاد هزینه‌ای؟

اساسا باید نگاه به نهاد‌های فرهنگی درآمدی باشد یا هزینه‌ای؟ طبیعی است که نگاه باید هزینه‌ای باشد، اما در این جا می‌شود کاری کرد که رسانه در یک ابعادی بتواند خود گردانی کند. منتهی آن‌ها لزوما در حوزه آگهی بازرگانی نیستند. دو اشکال دراین رویکرد درآمدی به صدا‌وسیما ایجاد شده است. اکنون درآمدها به خزانه ریخته می‌شود. اگر تلقی ما این باشد که سیما دارد مصرف‌گرایی را به معنای منفی آن دامن می‌زند، ما چرا باید برویم سراغ درآمدی که با ما محاسبه می‌کنند. یعنی هیچ عامل تشویقی به‌ لحاظ درآمدزایی برای سازمان وجود ندارد، منتهی یک اتفاق دیگری افتاده است مقداری از این اتفاق پشت پرده است که می‌خواهم بگویم .

مجید مشیری درباره‌ی این اتفاق پشت پرده تصریح کرد: ما در طول این سال‌ها برای درآمد تلفیقی از یک سیستم خصوصی، دولتی را ایجاد کردیم. ما آمده‌ایم صندوق بازنشستگی سازمان را واسطه کرده‌ایم و کنسرواسیونی متشکل از نهادهای خصوصی و صندوق بازنشستگی درست شده است و آثارش این شده است که از حوزه‌ی نظارتی به صدا‌وسیما می‌آیند صرفه نظر از بحث‌های سیاسی و خطی، اطلاعات به آن‌ها داده نمی‌شود. این اخلالی که از پیش ایجاد شده تا امروز ادامه پیدا می‌کند. یعنی این‌که رسانه خودش را از بدنه دولت جدا کرده است و هنوز آثار این جنبه سیاست‌گذاری‌ها در حوزه‌ی عملکرد رسانه‌ای مشهود است.

او تاکید کرد: اگر ما به سازمان نگاه درآمدی نداشتیم، خیلی از آن جنبه‌ها برای ما مهم نبود؛ یک زمانی می‌بینید آگهی‌ها افت می‌کنند این را به‌عنوان یک ناظر بیان می‌کنم و مطلع از جریانات اجرایی نیستم، اما احتمالا مشتری نداشته که آگهی ما افت کرده است. نه این‌که خود ما بیاییم آگهی‌ها را کاهش دهیم. شاهد ادعایم این که شبکه‌هایی داریم که آگهی ندارند، نه این‌که نخواسته‌اند، نه، نتوانستند.

وی که پیش از این مدیریت یکی از شبکه‌های سراسری را برعهده داشته است گفت: بنده به عنوان یک مدیر شبکه‌ای که در طول دوران مدیریت در شبکه‌ام آگهی نداشته‌ام می‌آیم سرم را بالا می‌گیرم و می‌گویم اصلا قائل به پخش آگهی در شبکه تلویزیونی نیستم. درحالی که این‌طور نیست.

***

درادامه این نشست مجری با بیان این‌که ما هنوز قانون جامع ناظر بر تبلیغات تجاری در کشور نداریم در انتقاد از مدیر کل اداره‌ کل بازرگانی صدا‌وسیما گفت: اصلی‌ترین چالشی که اکنون بر سر تدوین قانون جامعه نظارت بر تبلیغات بازرگانی و هم‌چنین سیاست‌های کلان تبلیغات بازرگانی هست، مقاومت سازمان صدا‌وسیماست که می‌گوید ما با سه‌مدل دیگر تبلیغات متفاوت هستیم و هم‌چنین یک نهاد مستقلی هستیم که قوانین نظارتی و حقوقی حاکم بر تبلیغات بازرگانی را خود ما می‌نویسیم. همین‌که سازمان صدا‌وسیما تمایل دارد در قوانین نظارتی مستثنی شود خیلی مساله است.

مجید مشیری در پاسخ به انتقاداتی که از سوی رضی و مجری مطرح شد گفت: اشاره شد، سابق شرایطی بوده که کنوانسیونی داخلی و خارجی از افراد حقیقی و حقوقی تشکیل می‌شده که کارهایی هم می‌کردند و اطلاعاتشان دریافت نمی‌شد و چه بهتر می‌بود که واحدهای نظارتی مملکتی برفعالیت آن‌ها در آن دوره نظارتی داشتند و می‌گفتند که چرا آن کارها را کرده‌اند. اما الان کاری که انجام می‌شود خیلی شفاف و بدون کنوانسیون است اکنون دیگر آن شرایط سابق را نداریم درآمدها معلوم است که کجا واریز می‌شود و دستگاه‌های نظارتی هم از این‌که شرایط جدید به‌وجود آمده است سازمان را تقدیر کرده است. البته با مشکلاتی که از آن دوران باقی مانده است کم‌وبیش روبه‌رویم و کسانی هم که می‌گویند ما طلبکاریم و عده‌ای هم می‌گویند بدهکاریم که این‌ها باید به یک جمع‌بندی قانونی برسد. ما الان در شرایط فعلی جوری دیگر عمل می‌کنیم.

***

او تاکید کرد: کاهش آگهی‌ها از 5 میلیون و چند‌صد ثانیه به یک میلیون و اندی، ناشی از نبود آگهی نیست. متقاضی وجود دارد اما تاکید داریم که در مقایسه با مدل‌های دیگر تبلیغاتی آگهی‌های تلویزیونی نرخ واقعی خود را پیدا کند.

مدیرکل اداره بازگانی صداوسیما افزود: در مورد قانون نظارت بر آگهی‌های تجاری هم که اشاره شد در آن بحث سازمان صدا‌وسیما جایگاه خودش را دارد. بالاخره همان مختصاتی که بر تولید و پخش برنامه‌های سازمان حاکم است بر آگهی‌ها هم حاکم است و نمی‌شود آنها را مستثنی کرد و براساس ضوابط دیگری برآنها نظارت شود.البته سازمان برای ‌وجود قانون مشارکت داشته است. ما شرایطمان را اعلام کردیم و خواستیم که شرایط سازمان در آن دیده شود که این ناشی از مقتضیات رسانه تلویزیون و انتشار آگهی در آن است.

وی درادامه خواستار شد: مجلس شورای اسلامی قوانینی را از تصویب بگذراند که مباحث مربوط به بودجه سازمان تعیین تکلیف شود که چقدر سازمان از محل آگهی‌ها بودجه‌اش را تامین کند و چقدر آن از بودجه عمومی باشد. ما درانتشار آگهی‌ها معیارمان درآمد بیشتر نیست. چنان چه در سرفصل‌های ضوابط آگهی هم به چگونگی تولید و پخش آگهی‌ها و شرایط کمی‌وکیفی آنها اشاره می‌کند.

به گزارش ایسنا،درادامه این نشست رضی، تاکید کرد: اداره کل آگهی‌های بازرگانی صدا‌وسیما سیاست‌های تشویقی برای تبلیغات کالاهای فرهنگی فاخر در نظر بگیرد.

نشست مصرف‌گرایی در رسانه ملی که از سوی بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق (ع) برگزار شده بود با پرسش‌وپاسخ دانشجویان به پایان رسید.